Mỗi dân tộc đều có một niềm tự hào riêng và một cuộc chiến tranh để nhơ đến. Nước Nga xô viết cũng không phải là ngoại lệ. Họ có rất nhiều những cuộc chiến tranh và có những cuộc chiến tranh đã ăn sâu vào trong tiềm thức của những người con Xô Viết. Đã 72 năm trôi qua kể từ ngày bùng nổ cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (22-6-1941) nhưngcácthế hệ hôm nay không thể nào quên cái ngày định mệnh đã đặt vào tay những người con Xô Viết trách nhiệm cao cả: tiêu diệt chủ nghĩaphát xít. Cuộc Chiến tranh vệ quốc vĩ đại của nhân dân Liên Xô đã kết thúc thắng lợi vào ngày 9/5/1945 lịch sử. Nhưng đất nước và nhân dân Liên Xô cũng đã phải gánh chịu tổn thất nặng nề nhất với hơn 26,6 triệu người thiệt mạng, trong đó, có hơn 9 triệu chiến sĩ Hồng quân. Đó không chỉ là ngày chiến thắng của nhân dân Liên Xô mà còn là ngày thiêng liêng đối với các dân tộc trên toàn thế giới. Đó là biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng và lòng dũng cảm, tinh thần cao cả của nhân loại và thắng lợi của chính nghĩa. Cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại đó đã được tái hiện qua rất nhiều tác phẩm nghệ thuật nhưng để lại ấn tượng sâu sắc với tôi nhất có lẽ là bộ phim Bài ca người línhcủa đạo diễn Grigori Chukhrai.
            Ra đời năm 1959, Bài ca người lính là một trong số ít những kiệt tác của điện ảnh Nga được đón nhận trên toàn thế giới và trở thành một trong những cột mốc quan trọng của điện ảnh thế giới. Không chỉ đơn thuần là một bộ phim tuyên truyền về chiến tranh, vẫn lấy bối cảnh là nước Nga giữa những nỗi đau chồng chất phơi bày trước mắt, nhân vật chính, anh lính Alyosha trên đường nghỉ phép về thăm mẹ đã gặp rất nhiều người, chứng kiến tình yêu vẫn tồn tại trên những mảnh đất bị tàn phá khắp nước Nga và còn gặp được tình yêu của chính mình nữa. Chuyện phim giản dị nhưng xúc động lòng người.
Ra đời sau chiến thắng vĩ đại của nhân dân Liên Xô khoảng 14 năm nhưng đạo diễn Chukhrai đã có cái nhìn khá nhân văn và chân thực về cuộc sống trong chiến tranh. Phim không ngợi ca chiến thắng một chiều mà ngược lại còn khơi mở nhiều góc độ tâm lý con người ở những góc khuất mà phần lớn những bộ phim làm về chiến tranh của điện ảnh Xô Viết những năm tháng đó còn né tránh. Con người không phải cứ sinh ra là đã có sẵn sự dũng cảm cũng như đức hy sinh, điều quan trọng là nhận thức về trách nhiệm và sự hy sinh đó. 
Chiến thắng hoàn cảnh đôi khi cũng là sự ngẫu nhiên. Phim trở thành kinh điển trong lịch sử điện ảnh Xô Viết cũng bởi sự chân thực khác biệt đó. Mặc dù thời điểm bộ phim ra đời gây khá nhiều tranh cãi, từ chỗ phim bị chiếu hạn chế đến khi được tôn vinh như tác phẩm đỉnh cao về chiến tranh của điện ảnh Xô Viết với con số người xem kỷ lục lên tới hơn 30 triệu người. Phim liên tiếp gây choáng váng cả khán giả lẫn giới phê bình phim ở các sân chơi quốc tế, thậm chí năm 1961 còn được đề cử giải Oscar cho kịch bản hay nhất. Và người ta đã tôn vinh Chukhrai là đạo diễn thiên tài.
 Chuyện phim mở đầu với hình ảnh anh lính truyền tin trẻ tuổi của Hồng quân Liên Xô - Alyosha Skvortsov hiên ngang đối diện với chiếc xe tăng Đức đang tiến thẳng về phía mình. Vượt qua nỗi sợ hãi khi đứng trước lằn ranh của sự sống còn, chàng lính trẻ lấy hết can đảm ném lựu đạn vào chiếc xe tăng. Chiếc xe bốc cháy, anh được cấp trên khen thưởng. Thay vì nhận huân chương, anh xin đổi bằng ba ngày phép về thăm và sửa lại mái nhà cho mẹ. Không khó để nhận ra, chiến công ấy chỉ là cái cớ để dẫn dắt người xem đồng hành cùng những biến cố trong cuộc hành trình trở về thăm mẹ của chàng lính trẻ Alyosha. Mà trong cuộc hành trình ấy, tác giả giống như người dẫn chuyện, đứng lẩn khuất ở một góc nào đó quan sát và kể lại chân thực những điều mình trông thấy. 
Chiến tranh được thể hiện qua bộ phim không phải là những trận đánh lớn, cũng không phải bước chân dồn dập của những đoàn quân ra trận mà lại ẩn trong những câu chuyện thuộc về góc khuất của cuộc sống thời chiến. Mà ở đó bên cạnh những câu chuyện cảm động còn có cả những nỗi đau khiến người ta phải quặn lòng thốt lên: “Tại sao lại thế?”. Bên cạnh anh lính trẻ Alyosha đầy lòng nhân ái giữa thời chiến loạn lạc vẫn có những con người bị chiến tranh làm nhân cách trở nên méo mó. Đó là anh chàng soát vé tàu đã quen tay nhận hối lộ, là sự phản bội mà người vợ chốn quê nhà đáp trả niềm tin của chồng mình đang chiến đấu ngoài mặt trận,... Trên tàu hỏa, trong ngôi làng mà Alyosha dừng chân, không phải chỗ nào anh cũng gặp những điều tốt đẹp nhưng anh không nhảy xổ vào trách móc hay mắng mỏ như thói thường ta vẫn thấy, mà anh đã im lặng với cái nhìn nhân bản và cảm thông.
Chuyến về phép ngắn ngủi và hiếm hoi, thời khắc Alyosha về đến nhà cũng vừa vặn hết phép, anh không thể lợp lại mái nhà cho mẹ, chỉ kịp ôm từ biệt mẹ trong chốc lát rồi vội vã quay trở lại chiến trường. Thời khắc người mẹ khắc khoải nhìn theo bóng chiếc xe chở Alyosha ra mặt trận khiến người xem giật mình thấy sao thân quen đến lạ. Bóng dáng người mẹ ấy như hiện hữu không chỉ ở nước Nga xa xôi mà còn như hình ảnh người mẹ Việt tiễn con ra trận những năm kháng chiến chống giặc ngoại xâm, như hình ảnh của bao bà mẹ anh hùng khác trên thế giới. Tình mẹ con ở nơi nào trên trái đất cũng giống nhau. Nỗi khắc khoải nào của người mẹ khi tiễn con ra trận và mong ngóng con trở về cũng đều giống nhau. Bài ca người lính đã chạm được vào tình cảm sâu thẳm của mỗi con người trên trái đất. Phim, đương nhiên không có lời nào nói tuột ra như thế nhưng mỗi khuôn hình, mỗi ánh mắt, mỗi cử chỉ, mỗi hành động của anh lính Alyosha đã nói rất nhiều.
Alyosha đã ra đi và không trở lại. Cái chết của anh đã trở thành bất tử, nó như được báo trước ngay từ đầu phim, khi anh dũng cảm đối mặt với cỗ xe tăng Đức. Anh còn muốn và còn có thể làm nhiều việc hơn nữa nhưng chiến tranh đã tước đi điều ấy. Không quá khi nói rằng những thước phim đã chạm vào tình cảm sâu thẳm của người xem toàn nhân loại!
Đôi lúc tôi chợt nghĩ rằng,người lính
Trong cuộc chiến tranh đẫm máu đã hy sinh,
Không vĩnh viễn nằm sâu trong lòng đất
Mà hóa thành những đàn sếu trắng tinh
 
Họ bay mãi tự xa xăm quá khứ
Tới ngày nay và trò chuyện cùng ta,
Phải vì thế mà ta thường tư lự
Hay chạnh buồn khi lặng ngắm trời xa.
Cuộc chiến tranh vệ quốc của nhân dân Liên Xô kéo dài trong 4 năm (từ 1941-1945) đã không chỉ giải phóng đất nước thoát khỏi phát xít Đức, mà còn giải phóng cho nhiều nước Đông Âu thoát khỏi thảm họa này. Quan trọng hơn, chủ nghĩa phát xít trên toàn thế giới đã bị tiêu diệt và chiến thắng vĩ đại này đã ảnh hưởng không nhỏ đến phong trào giải phóng dân tộc của nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
Với Chiến tranh thế giới lần thứ hai, nhân loại đã phải trả một giá vô cùng to lớn cho chiến thắng trong cuộc chiến chống quốc xã. 72 quốc gia đã bị cuốn vào cuộc chiến tranh, nó đã cướp đi sinh mạng của hơn 55 triệu người, trong đó 27 triệu là công dân Liên Xô và gây ra sự tàn phá và thiệt hại khổng lồ về vật chất. Không phải là bí mật vì chính Hồng quân đã giáng những đòn quyết định vào kẻ thù. Hồng quân đã đại phá quân đội hùng mạnh của quốc xã và không chỉ đuổi quân xâm lăng ra khỏi mảnh đất của mình, mà còn đem lại tự do cho châu Âu, tạo điều kiện để giải phóng tiếp các dân tộc châu Á.
Lịch sử chiến tranh vệ quốc vĩ đại, trước hết đó là lịch sử chiến công của những người lính bình dị. Không phải chỉ những thống lĩnh thiên tài và những anh hùng huyền thoại đã thắng trong cuộc chiến, chiến thắng đã trở thành hiện thực nhờ sự hy sinh quên mình hàng ngày, hàng giờ và tinh thần quả cảm của những người lính đã chiến đấu kiên cường giành từng tấc đất, vì quyền độc lập và tự do của Tổ quốc mình.